گرفته باشد ، و سالك ارادهء خود را در برابر ارادهء الهى قرار مىدهد كه خداوند او را كيفر و عذاب ندهد . و اعتراض بر حكمت خداست ، كه چون خدا بىنياز از تعذيب بندگان است ، عذاب كردن آنها چه وجهى تواند داشت ؟ ] رجاء نزد اهل سلوك ، قرار گرفتن در سستى [ و تنبلى و واقع شدن در شهوتهاى نفسانى ] است ؛ و تنها در آن يك فايده است ، كه به خاطر همان فايده در كتاب و سنت از آن نام برده شده [ و مورد مدح و ستايش قرار گرفته ] و در مسالك اهل تحقيق وارد گشته است ، و آن فايده آن است كه رجاء ، از حرارت خوف [ و ترس ] مىكاهد تا [ شدت بيم از كيفر الهى ] به يأس [ و نااميدى از رحمت الهى ] منجر نگردد . و الرجاء على ثلاث درجات : الدرجة الأولى رجاء يبعث العامل على الاجتهاد ، و يولد التلذّذ بالخدمة ، و يوقظ لسماحة الطباع « 1 » به ترك المناهى . و الدرجة الثانية رجاء أرباب الرياضات ، « 2 » أن يبلغوا موقفا تصفو فيه هممهم ، برفض الملذوذات ، و لزوم شروط العلم ، و استقصاء حدود الحميّة . و الدرجة الثالثة رجاء أرباب طيب القلوب « 3 » ؛ و هو رجاء لقاء الحقّ عزّ و جلّ ، الباعث على الاشتياق ، المنغّص للعيش ، المزهد فى الخلق . رجاء را سه درجه است : درجهء نخست ، رجائى است كه عامل [ - كار كن ] را به تلاش و كوشش برمىانگيزد ، و در او لذّت [ و سرور ] از خدمت [ به خداوند و طاعت و بندگى او ] به وجود مىآورد ، و طبع‌ها را براى سخاوت به ترك منهيات [ و يا ترك جوانمردانهء منهيات ] بيدار مىسازد . [ چرا كه اگر نفس از تخيل رسيدن به كمال و كرامت در آخرت ، لذت نبرد ، در همان لذات دنيوى مىآرمد . ]

--> ( 1 ) - ك : يوقظ الطباع للسماحة . ( 2 ) - د : الرياضة . ( 3 ) - ك : ارباب القلوب .